Najpierw wręcza się wypowiedzenie, potem zaczyna biec termin, a na końcu ustaje stosunek pracy. W praktyce właśnie środkowy etap budzi najwięcej pytań, bo przy 3-miesięcznym okresie wypowiedzenia jeden dzień potrafi przesunąć datę zakończenia umowy o cały miesiąc. Tu nie liczy się intuicja, tylko sposób liczenia okresu wypowiedzenia wynikający z przepisów. Najważniejsze jest to, że 3-miesięczny okres wypowiedzenia kończy się zawsze z końcem miesiąca, ale nie zawsze zaczyna się od dnia podpisania pisma. To rozróżnienie decyduje o konkretnej dacie rozwiązania umowy.
Od kiedy liczy się 3-miesięczny okres wypowiedzenia
Przy umowie o pracę okres wypowiedzenia wyrażony w miesiącach nie biegnie „co do dnia”. Nie działa to więc tak, że po złożeniu wypowiedzenia wystarczy doliczyć dokładnie trzy miesiące kalendarzowe od konkretnej daty. W przypadku 3-miesięcznego okresu wypowiedzenia liczenie odbywa się według pełnych miesięcy i kończy się w ostatnim dniu miesiąca.
To oznacza, że znaczenie ma nie tylko długość okresu wypowiedzenia, ale też moment, w którym wypowiedzenie zostało skutecznie złożone drugiej stronie. Jeżeli pismo dotarło do pracodawcy albo pracownika w trakcie miesiąca, to sam bieg 3-miesięcznego okresu wypowiedzenia rozpocznie się od początku kolejnego miesiąca.
Jeżeli wypowiedzenie zostało złożone skutecznie w dowolnym dniu miesiąca, 3-miesięczny okres wypowiedzenia zaczyna biec od pierwszego dnia następnego miesiąca i kończy się z upływem trzeciego miesiąca, zawsze w jego ostatnim dniu.
Przykład jest prosty: jeśli wypowiedzenie złożono 10 marca, okres wypowiedzenia biegnie od 1 kwietnia do 30 czerwca. Umowa rozwiązuje się więc 30 czerwca, a nie 10 czerwca.
Co oznacza „skuteczne złożenie wypowiedzenia”
Samo sporządzenie dokumentu nie uruchamia biegu terminu. Wypowiedzenie musi zostać doręczone drugiej stronie w taki sposób, aby mogła zapoznać się z jego treścią. To ważne zwłaszcza wtedy, gdy pismo wysyłane jest pocztą albo przekazywane podczas nieobecności pracownika.
W praktyce nie chodzi o to, kiedy dokument został napisany czy podpisany, ale kiedy został skutecznie doręczony. Jeżeli pracownik wręcza pismo osobiście w dziale kadr, najczęściej problemu nie ma. Gorzej, gdy liczy się data odbioru listu albo moment, w którym adresat miał realną możliwość zapoznania się z treścią pisma.
Data wręczenia a data odbioru
Przy osobistym przekazaniu wypowiedzenia sprawa jest dość klarowna: liczy się dzień, w którym druga strona otrzymała pismo. Jeżeli pracodawca wręcza wypowiedzenie pracownikowi w biurze, właśnie ta data jest punktem wyjścia do dalszego liczenia.
Inaczej wygląda sytuacja przy przesyłce pocztowej. Wtedy znaczenie ma nie data nadania, ale moment, w którym pismo zostało doręczone albo mogło zostać odebrane. W sporach ten szczegół bywa decydujący, bo od niego zależy, czy umowa rozwiąże się miesiąc wcześniej czy później.
W praktyce warto zadbać o potwierdzenie odbioru, podpis na kopii pisma albo inny ślad doręczenia. Bez tego łatwo o nieporozumienie. Samo twierdzenie, że wypowiedzenie „zostało wysłane”, nie przesądza jeszcze o skutecznym rozpoczęciu biegu okresu wypowiedzenia.
Przy 3-miesięcznym okresie wypowiedzenia nawet kilka dni różnicy pod koniec miesiąca może mieć duże znaczenie. Jeśli pismo dotarło jeszcze w ostatnich dniach miesiąca, termin ruszy od następnego miesiąca. Jeśli doręczenie nastąpiło dopiero po jego zakończeniu, cały mechanizm przesuwa się o kolejny miesiąc.
Jak liczyć termin w praktyce
Najwygodniej zapamiętać jedną zasadę: przy okresie wypowiedzenia liczonym w miesiącach patrzy się na pierwszy dzień kolejnego miesiąca i na ostatni dzień miesiąca kończącego okres. To rozwiązuje większość wątpliwości.
- wypowiedzenie złożone 2 stycznia – okres biegnie od 1 lutego do 30 kwietnia,
- wypowiedzenie złożone 31 maja – okres biegnie od 1 czerwca do 31 sierpnia,
- wypowiedzenie złożone 1 września – okres biegnie od 1 października do 31 grudnia.
To często zaskakuje osoby, które zakładają, że wręczenie wypowiedzenia pierwszego dnia miesiąca daje „pełne trzy miesiące od dziś”. Tak nie jest. Nawet jeśli pismo złożono 1 dnia miesiąca, ten miesiąc co do zasady nie wchodzi jeszcze do biegu 3-miesięcznego okresu wypowiedzenia. Liczenie startuje dopiero od kolejnego miesiąca.
3 miesiące wypowiedzenia nie oznaczają „90 dni”. To trzy pełne miesiące rozliczane miesięcznie, a nie dziennie.
Kiedy przysługuje 3-miesięczny okres wypowiedzenia
Nie każda umowa o pracę automatycznie daje taki sam termin. Długość wypowiedzenia zależy od rodzaju umowy i stażu pracy u danego pracodawcy. 3-miesięczny okres wypowiedzenia pojawia się przy odpowiednio długim zatrudnieniu, dlatego przed liczeniem daty rozwiązania umowy najpierw trzeba ustalić, czy właśnie ten wariant w ogóle ma zastosowanie.
W codziennych sprawach najwięcej błędów bierze się z założenia, że samo „długo pracuję” załatwia temat. Tymczasem znaczenie ma staż liczony według zasad właściwych dla stosunku pracy, a nie potoczne poczucie, że ktoś jest w firmie od dawna. Czasem do stażu wliczają się wcześniejsze okresy zatrudnienia, czasem nie — i to może zmienić długość wypowiedzenia.
Staż pracy a długość wypowiedzenia
Przy ustalaniu, czy obowiązuje 3-miesięczny okres wypowiedzenia, najpierw sprawdza się okres zatrudnienia u tego pracodawcy. Jeżeli przepisy przewidują w danym przypadku wypowiedzenie zależne od stażu, to właśnie on przesądza, czy termin wyniesie kilka tygodni, miesiąc czy trzy miesiące.
To istotne zwłaszcza przy zmianach organizacyjnych, przejęciach zakładu pracy albo kolejnych umowach zawieranych z tym samym pracodawcą. W takich sytuacjach łatwo przyjąć błędne założenie i policzyć niewłaściwy termin rozwiązania umowy.
Znaczenie ma również to, że długość okresu wypowiedzenia ustala się na moment składania wypowiedzenia. Jeżeli więc wymagany staż zostanie osiągnięty już w czasie biegu wypowiedzenia, nie zawsze zmieni to automatycznie jego długość. Tu potrzebna jest ostrożność i sprawdzenie konkretnej sytuacji kadrowej.
Z perspektywy pracownika najbezpieczniej jest najpierw potwierdzić prawidłową długość okresu wypowiedzenia, a dopiero później wyliczać datę końcową. Inaczej można pomylić nie tylko dzień rozwiązania umowy, ale nawet cały miesiąc.
Czy urlop, zwolnienie lekarskie albo nieobecność wpływają na bieg terminu
Co do zasady 3-miesięczny okres wypowiedzenia biegnie normalnie, nawet jeśli w tym czasie pracownik korzysta z urlopu, przebywa na zwolnieniu lekarskim albo jest zwolniony z obowiązku świadczenia pracy. Sam fakt nieobecności nie zatrzymuje automatycznie biegu wypowiedzenia.
To ważne, bo często pojawia się przekonanie, że dłuższa choroba „przedłuża” zatrudnienie. Przy zwykłym biegu wypowiedzenia tak nie jest. Jeśli wypowiedzenie zostało skutecznie złożone, termin biegnie dalej i umowa rozwiąże się w wyliczonej dacie.
Osobną kwestią pozostaje dopuszczalność wręczenia wypowiedzenia w określonych sytuacjach ochronnych. To już nie jest problem samego liczenia terminu, lecz tego, czy wypowiedzenie mogło zostać złożone zgodnie z prawem. Dwa różne zagadnienia często są mylone.
Czy strony mogą skrócić albo zmienić 3-miesięczny okres wypowiedzenia
W pewnych sytuacjach okres wypowiedzenia może zostać skrócony lub zmodyfikowany, ale nie dzieje się to dowolnie. Znaczenie ma podstawa prawna takiego skrócenia oraz zgoda stron, jeśli mowa o rozwiązaniu umowy w innym terminie.
W praktyce najczęściej spotykane są dwa warianty:
- jedna ze stron składa wypowiedzenie, a potem strony uzgadniają wcześniejszy termin rozwiązania umowy,
- przepisy w określonych przypadkach dopuszczają skrócenie okresu wypowiedzenia przez pracodawcę.
Trzeba jednak odróżnić wypowiedzenie od porozumienia stron. Jeżeli po złożeniu wypowiedzenia obie strony zgodzą się na wcześniejsze zakończenie umowy, to nie oznacza błędu w pierwotnym liczeniu. Po prostu strony ustalają inną datę rozwiązania stosunku pracy.
Jeżeli po złożeniu wypowiedzenia ustalono wcześniejszą datę odejścia, nie zmienia to zasad liczenia samego okresu wypowiedzenia. Zmienia się tylko uzgodniony termin zakończenia umowy.
Najczęstsze pomyłki przy liczeniu 3 miesięcy wypowiedzenia
Najwięcej problemów bierze się z mieszania dwóch sposobów liczenia: dziennego i miesięcznego. Przy 3-miesięcznym wypowiedzeniu nie liczy się kolejnych dni od momentu podpisania pisma. Liczy się pełne miesiące, z końcem ostatniego z nich.
- uznawanie, że okres biegnie od dnia podpisania wypowiedzenia,
- liczenie trzech miesięcy jako 90 dni,
- pomijanie znaczenia skutecznego doręczenia pisma,
- mylenie daty rozwiązania umowy z datą zakończenia pracy faktycznie świadczonej.
Bywa też, że strony patrzą wyłącznie na datę widniejącą na dokumencie, a nie na dzień doręczenia. To prosty sposób na błąd, szczególnie gdy wypowiedzenie wysłano pod koniec miesiąca. W takim układzie jeden dzień zwłoki w odbiorze może przesunąć rozwiązanie umowy o cały miesiąc.
Dlatego przy każdej sprawie warto ustalić trzy rzeczy: jak długi jest okres wypowiedzenia, kiedy wypowiedzenie zostało skutecznie doręczone i z końcem którego miesiąca umowa ma się rozwiązać. Jeśli te trzy elementy są poprawnie ustalone, reszta zwykle układa się już bez większych komplikacji.
Najkrótsza odpowiedź: kiedy kończy się umowa
Jeżeli obowiązuje 3-miesięczny okres wypowiedzenia, a wypowiedzenie zostało skutecznie złożone w dowolnym dniu miesiąca, termin zaczyna biec od pierwszego dnia następnego miesiąca. Umowa rozwiązuje się w ostatnim dniu trzeciego miesiąca.
W praktyce oznacza to jedno: data wręczenia pisma ma znaczenie, ale nie w takim sensie, że od niej liczy się dokładnie trzy miesiące. Liczy się to, czy wypowiedzenie dotarło jeszcze w danym miesiącu. Jeśli tak, okres rusza od kolejnego. Jeśli nie, cały termin przesuwa się dalej.